Dieren van Azië

Biomen en dierleefgebieden

Het uitgestrekte continent kent vijf grote biomen, elk met een eigen fauna. De tropische regenwouden van Borneo en Sumatra behoren tot de soortenrijkste ecosystemen op aarde. In deze laaglanden leven de orang-oetan — onze nauwste verwant in Azië — de Sumatraanse tijger, de maleise beer en honderden vogelsoorten. Ontbossing voor palmolieplantages heeft de afgelopen decennia meer dan de helft van dit oerwoud doen verdwijnen, wat de IUCN ertoe bracht de Sumatraanse tijger als ernstig bedreigd te classificeren.

De Himalaya en het Tibetaans Plateau vormen een eigen leefwereld. Op hoogtes van 3 000 tot 5 500 meter gedijt het sneeuwluipaard, een van de moeilijkst waarneembare grote katachtigen. De yak, de berggoril — nee, de takin en de baralen (blauwe schapen van Tibet) zijn aangepast aan ijle lucht en scherpe kou. Lagere hellingen van de uitlopers bieden leefruimte aan de rode panda, de eenhoornige neushoorn en de Aziatische olifant.

In het noorden strekt de Siberische taiga zich over meer dan 10 miljoen km² uit — het grootste aaneengesloten bosgebied op aarde. Hier leven de Siberische tijger (Panthera tigris altaica), de bruine beer, de wolf, de lynx en de veelvraat. De taiga loopt over in de Siberische steppe en halfwoestijn, leefgebied van de saiga-antilope, de kulan (wilde ezel) en de sneeuwpanter in de berggebieden langs de grens met Mongolië.

De mangroven en kustvlaktes van Zuid- en Zuidoost-Azië dragen unieke soorten als de Ganges-rivierstreek­dolfijn en de ontzagwekkende saltwater crocodile (Crocodylus porosus), het grootste levende reptiel ter wereld. Al deze habitats staan onder toenemende druk van verstedelijking, landbouwuitbreiding en klimaatverandering. De klimaatpagina van Azië legt uit hoe de opwarming van de aarde de ecosystemen van het continent beïnvloedt.

Overzichtstabel: bedreigde soorten van Azië

De tabel geeft acht kenmerkende soorten met hun primaire leefgebied en de officiële beschermingsstatus van de IUCN Red List (versie 2024). De categorieën zijn: NT = Near Threatened (bijna bedreigd), VU = Vulnerable (kwetsbaar), EN = Endangered (bedreigd), CR = Critically Endangered (ernstig bedreigd).

Bron: IUCN Red List of Threatened Species, versie 2024-2.

Endemische soorten en hotspots

Azië kent meerdere biodiversity hotspots — gebieden met een uitzonderlijk hoge concentratie endemische soorten (soorten die nergens anders voorkomen) en tegelijkertijd bedreigd door habitatverlies. De Indo-Birma hotspot, die zich uitstrekt van Bangladesh tot zuidelijk China, bevat meer dan 1 300 soorten vogels en ruim 430 soorten zoogdieren. De Sundaland-hotspot (Maleisisch Schiereiland, Borneo, Sumatra, Java) geldt als een van de vijf soortenrijkste plekken op aarde.

Op de eilanden van de Filipijnen leven meer dan 700 endemische vogelsoorten, waaronder de Filipijnse adelaar (Pithecophaga jefferyi), een van de grootste en krachtigste roofvogels ter wereld. Japan herbergt de Japanse makak, het meest noordelijk levende niet-menselijke primaat, bekend van zijn thermaalbaden in de Japanse Alpen. Deze grote biodiversiteit maakt Aziatisch leefgebied des te waardevoller om te beschermen, iets wat ook op de pagina landen van Azië terugkomt in de context van nationale parken per land.